على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
11
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دادن و سوزانيدن و ترك دادن و ترك علاقه نمودن و بر سر غضب آوردن و بيقرار كردن و گرم ساختن و آتش زر : ا . رواج و رونق طلا و آتش زمزم : آفتاب و آتش سرد : شراب لعلى . و طلا . و لب معشوق و آتش سودا : گرمى عشق و فكر و خيال و آتش سيال : شراب لعلى و آتش سيمابسان : خورشيد و آتش مشجر : آتش زر و آتش مجسم : تيغ و شمشير آبدار و ديگر اسلحهء جنك و آتش نشاندن ف ل . : فرونشاندن حريق . و قهر و غضب و خشم و آتش و آب : تيغ و شمشير و پيالهء بلوزين . و شراب انگورى . و آتش هفت مجمره ج ا خ . : سبعهء سياره و آتش هندى ا . : تيغ هندى . آتش ( tac ) ا . پ . آتش آتش افرازه ( tec - afr ze ) ا . پ . تيرى از آتش كه بر هوا رود و آن را تير هوا و موشك نيز گويند . آتشافروز ( tec - afrowz ) ا . پ . آلتى از مخترعات يونانيان بهيئت كلهء آدمى كه سوراخ تنك دارد و چون آن را گرم كنند و در ميان آب فرو بخرند آن را بود كشد و اگر بكنار آتش ناافروخته گذارند همينكه گرم شد بخارى از سوراخش بر آتش وزد و آن را برافروزد . و ا خ . مرغ ققنس و موكل آتشكده . آتشافروز ( tec - afrowz ) ا . ماه يازدهم از سال يزدگردى . آتشافروز ( tec - afrowz ) ا . پ . كسى كه چند روز پيش از عيد نوروز در بازار و برزن بطور مسخره آتش افروزد و گدائى كند . آتشافروز ( tec - afrowz ) ا . پ . هر چيزى كه بدان آتش افروزند آتش افروزنه ( tec - afrowzane ) ا . پ . هر چيزى كه بدان آتش افروزند مانند خاشاك و تراشهء چوب خشك و چقماق . آتشآلود ( tec - lud ) و آتشاندود ( tec - andud ) ص . پاشيده شده روى آتش آتشانگيز ( tec - angeyz ) ص . پ . آنكه آتش مىافروزد و فتنهانگيز . آتشبار ( tec - b r ) ص . پ . مشتعل و شعلهدار . و ا . چخماق . آتشباز ( tec - b z ) ا . پ . قورخانهچى و توپانداز . و صاعقه . آتشبازى ( tec - b zi ) ا . پ . آنچه از باروت سازند و در جشنها و عيشها آتش زنند . آتشبان ( tec - b n ) ا . پ . شيطان و جن . آتشبرك ( tec - barg ) ا . پ . آتش زنه و چخماق آتش بىباد ( tece - bi - b d ) ا . پ . ظلم و تعدى . و كنايه از شراب انگورى . آتش بيدود ( tece - bi - dud ) ص . پ . قهر و غضب و آفتاب . و شراب لعلى . آتشپا ( tec - p ) . ص . بىقرار . آتش پارسى ( tece - p rsi ) ا . پ . جوشش سوزان و دردناكى كه رنگ آن مايل بزردى بود و بيشتر با تب همراه است . و تبخال را نيز گويند . آتش پارسى ( tece - p rsi ) ا خ . پ . آتشكدهء فارس كه در شب ولادت حضرت رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم خاموش شد . آتشپاره ( tec - p re ) ص . پ . مردم زرنگ . و موذى و بدنفس و بدفطرت . بخصوص در اطفال بيشتر استعمال مىشود . آتشپرست ( tec - parast ) ص . پ . كسى كه آتش را ستايش مىكند . و ا . طبيب و پروانه . آتشپرستى ( tec - parasti ) ا . پ . دين و آئين كسانى كه آتش را ستايش مىكنند . آتشپرور ( tec - parvar ) ا . پ . شمشير درخشان . و وكيل جنگ . آتش پيكر ( tec - peykar ) ا . پ . شيطان . و جن . و آفتاب . و روح . آتشتاب ( tec - t b ) ا . پ . كوره تنور . و آنكه مىتابد كوره را . آتش تابه ( tec - t be ) ا . پ . كوره و تنور . آتش تاو ( tec - t v ) و آتش تو ( tec - taw ) گرمى و حرارت و تابش و كوره . آتش حجر ( tec - hajar ) ا . پ . سنگ چخماق . و ياقوت سرخ و ياقوت كبود . و طبيب . آتش خاطر ( tec - x ter ) ص . مردم عاشقپيشه . و تيز فهم . و كسى كه سخنان عاشقانهء پرسوز گويد . آتش خانه ( tec - x ne ) ا . پ . آتشكده و جائى كه در آن آتشبازى مىسازند . آتشخوار ( tec - x r ) ص . پ . مردم بدنفس . و ظالم . و حرامخور و رشوهخور . ا خ . مرغ ققنس . آتشخواره ( tec - x re ) و آتش خور ( tec - xor ) ص . پ . مر . آتشخوار . آتشخيال ( tec - xay l ) ص . پ . كسى كه زود خشمگين گردد . آتشداغ ( tec - d q ) ا . پ . داغ با آتش . آتشدان ( tec - d n ) ا . پ . ظرفى كه در آن آتش نهند . و منقل و مجمره و تفكده . و آتشكده و پركين . آتشدست ( tec - dast ) ص . پ . چالاك و تيزدست و جلد . آتشدستى ( tec - dasti ) ا . پ . غلبه و چالاكى و تيزدستى و جلدى . آتشدم ( tec - dam ) ص . پ . بليغ